Vakfımız, bu temel amaçları kapsamında:
2013 yılında düzenlenen ilk Kurultay’da alt başlık “Geçmişten Geleceğe Türkçe” olarak belirlenmiş ve Türkçenin en eski döneminden başlayarak günümüze kadar uzanan süreçte yaşadığı değişmeler, gelişmeler ortaya konulmuş, geleceğine yönelik ön görülerde bulunulmuş, günümüz Türkçesinin sorunları, dil yapısı, Türkçe eğitimi, bilim ve sanat dallarında Türkçe terimlerin oluşturulması, Türkçenin örnek telaffuzu gibi pek çok konu işlenmiştir.
2015 yılında gerçekleştirilen Kurultay’da alt başlık “Gelenekten Geleceğe Türk Edebiyatı” olup Türk edebiyatının sürekliliği ve geleceği, edebiyatın otorite, devlet ve sosyal kurumlar (aile, toplum, millet, din vb.) ile ilişkisi ve değişimi, metinler arası ilişkiler, anlatıcının serüveni, tarih karşısında edebiyatın konumu gibi pek çok konunun işlendiği bildiriler sunulmuş ve bir açık oturum düzenlenmiştir.
2017 yılında gerçekleştirilen Kurultay’da alt başlık “Geçmişten Günümüze Türk Sözlükçülüğü” olup tarihte ve günümüzde Türk sözlükçülüğü, sözlükçülük terimleri ve kavramları, sözlük türleri, internet sözlükçülüğü, sözlükçülükte tanımlama, tanıklama (örnekleme) gibi pek çok konunun işlendiği bildiriler sunulmuş ve “Çevirmenlerin Gözüyle Sözlüklerimiz” başlığı altında bir açık oturum düzenlenmiştir.
2019 yılındaki Kurultay’da ise Edebiyat ana teması altında “Geçmişten Günümüze Seyahat Edebiyatı” alt başlığında “Türk seyyahlar ve eserleri, yabancı seyyahlar ve eserleri, gezilen coğrafyalar, seyahatnamelerde kültür hayatı, seyahatnamelerde mutfak kültürü, seyahatnamelerde sosyal hayat, seyahatnamelerin söz varlığı, sefaretnameler” konularında çeşitli bildiriler sunularak tartışılmıştı. Kurultay’ın açılışında “Çağımızın Seyyahlarıyla Söyleşi” de gerçekleştirilmişti.
2021 yılında yapılması tasarlanan ancak yaşanan küresel salgın yüzünden 2022 yılında gerçekleştirilen Türk Dili temalı Kurultay’ın ana konusu ise “Geçmişten Günümüze Yazılmayan Türkçe -Türkçenin Art ve Eş Zamanlı Değişkeleri-” idi. Açılış oturumunda gerçekleştirilen söyleşi de “Yazılmayan Türkçe” başlığını taşımaktaydı. Kurultay’da Türkiye Türkçesinin ağızları, Türk argosu, meslek dilleri, gizli diller ve Türk İşaret Dilinin değişkeleri konularında bildiriler sunulmuştur.
2023’ün Türkiye Cumhuriyeti’nin yüzüncü kuruluş yıl dönümü olması dolayısıyla Türk Edebiyatı temalı VI. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı’nın ana başlığı Türkiye Cumhuriyeti’nin Yüzüncü Yılında Türk Edebiyatı olarak belirlenmiştir. Açılış oturumunda gerçekleştirilen söyleşinin konusu ise “Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı Üzerine” idi. Kurultay’da Cumhuriyet döneminde edebî topluluklar, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında şiir, roman, hikâye ve tiyatro, Türk Dünyası edebiyatlarıyla etkileşim, Türkiye Cumhuriyeti’nde edebiyat araştırmaları vb. alt başlıklarındaki bildirilere yer verilmiştir.
2025 yılındaki VII. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı’nın ana başlığı Geçmişten Günümüze Türkçe Dil İlişkileri olarak belirlenmiştir. Kurultay’da bu konunun seçilmesinde hem Türkçenin tarihi boyunca diğer dillerle olan etkileşimini ortaya çıkarmak hem de internetin, sosyal medyanın, kitle iletişim araçlarının yaygınlaştığı günümüzde Türkçenin diğer dillerle etkileşimine ışık tutmak amaçlanmıştır. Kurultay’da otuz iki bildiri sunulmuştur.
2027 yılındaki VIII. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı ise “Hitabetten Anlatıya Türk Edebiyatı” konusunda “Sözlü Gelenek ve Yazıtlar Çağı, İslami Dönem-Divan ve Tekke Edebiyatı, Tanzimat Dönemi-Modern Hitabetin Doğuşu, II. Meşrutiyet Dönemi-Kürsü ve Meclis Edebiyatı, Millî Mücadele Dönemi-Söylevin Doruk Noktası, Erken Cumhuriyet Dönemi-Kurumsallaşma, Cumhuriyet Sonrası Edebiyatta İzler ve Çağdaş Dönem-Türün Sorgulanması ve Dönüşümü” alt başlıklarıyla gerçekleştirilecektir.
Elginkan Vakfı VIII. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı’nın konusu, 2027 yılının Nutuk’un Atatürk tarafından okunuşunun 100. yılı olması dolayısıyla “Hitabetten Anlatıya Türk Edebiyatı”olarak belirlenmiştir.
Elginkan Vakfı tarafından 2013 yılından bu yana yılaşırı (iki yılda bir, tek yıllarda) olmak üzere İstanbul’da düzenlemektedir. Elginkan Vakfı VIII. Ululslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı 21-23 Nisan 2027 tarihleri arasında gerçekleştirilecektir.
Elginkan Vakfı
Türkiye Cumhuriyeti’nin köklü kuruluşlarından biri olan ve Türk sanayiine yarım asrı aşkın bir süredir hizmet veren Elginkan Topluluğu’nun kurucuları tarafından Türkiye’nin her alanda çağdaş bir anlayışla ilerlemesine destek olmak amacıyla 1985 yılında kurulmuş olan Elginkan Vakfının kuruluş amaçları:
- Kültür değerlerimizi, tarihimizde bizi büyüten örf, âdet ve manevi değerlerimizi ve Türkçemizi araştırmak, araştırmaları desteklemek, korumak, yaşatmak ve tanıtmak
- Bilim, teknoloji ve eğitim alanındaki faaliyetleri teşvik etmek,
- Ülke sanayiinin ihtiyaç duyduğu vasıflı iş gücü yetiştirilmesine ve bu suretle ülkenin istihdam imkânlarını artırıcı eğitim çalışmalarının yapılmasına katkıda bulunmak için okullar, eğitim kurumları açmak, işletmektir.
Vakfımız, bu temel amaçları kapsamında: 2013 yılında düzenlenen ilk Kurultay’da alt başlık “Geçmişten Geleceğe Türkçe” olarak belirlenmiş ve Türkçenin en eski döneminden başlayarak günümüze kadar uzanan süreçte yaşadığı değişmeler, gelişmeler ortaya konulmuş, geleceğine yönelik ön görülerde bulunulmuş, günümüz Türkçesinin sorunları, dil yapısı, Türkçe eğitimi, bilim ve sanat dallarında Türkçe terimlerin oluşturulması, Türkçenin örnek telaffuzu gibi pek çok konu işlenmiştir.
Vakfımız, bu temel amaçları kapsamında: 2013 yılında düzenlenen ilk Kurultay’da alt başlık “Geçmişten Geleceğe Türkçe” olarak belirlenmiş ve Türkçenin en eski döneminden başlayarak günümüze kadar uzanan süreçte yaşadığı değişmeler, gelişmeler ortaya konulmuş, geleceğine yönelik ön görülerde bulunulmuş, günümüz Türkçesinin sorunları, dil yapısı, Türkçe eğitimi, bilim ve sanat dallarında Türkçe terimlerin oluşturulması, Türkçenin örnek telaffuzu gibi pek çok konu işlenmiştir.
Sekizinci Kurultayın Konusu ve Kapsamı
Hitabetten Anlatıya Türk Edebiyatı
Kurultay, Türk edebiyatında hitabet geleneğini, Nutuk’un türsel ve düşünsel açılımlarını yüzüncü yılında eseri yalnızca tarihî bir belge olarak değil Cumhuriyet’in kuruluş hafızasını bugüne ve geleceğe taşıyan edebî, siyasal ve düşünsel bir kurucu metin olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle yazılışından yüz yıl sonra ana tema olarak ele alınacak olan Nutuk, 1919-1927 yılları arasında yaşanan bağımsızlık mücadelesini, millî egemenliğin kuruluşunu, Cumhuriyet’e geçiş sürecini ve bu süreçte ortaya çıkan siyasal mücadeleleri ve Cumhuriyet’in tarihsel meşruiyetini günümüze taşımaktadır. Bu nedenle Nutuk Türk edebiyatında sözlü ve yazılı hitabet türünün önemli bir metnidir.
Hitabet, belagat ve fesahati de içeren söz estetiğini oluşturan bütünün farklı yönleridir. Kurultay’ın ana teması, yalnızca bir edebî türü ya da konuşma biçimini değil Türkçenin yüzyıllar boyunca geliştirdiği söz söyleme geleneğini kuşatmaktadır. Hitabet, sözün dinleyici üzerindeki etkisini ve ikna gücünü öne çıkarırken; belagat, sözün yerinde, uygun ve etkileyici biçimde kurulmasını esas alır. Fesahat ise bu yapının temelini oluşturan açıklık, duruluk, akıcılık ve ses uyumunu ifade eder. Bir başka deyişle, fesahat güzel söyleyişin dili, belagat güzel söyleyişin sanatı, hitabet ise güzel söyleyişin hayata ve topluma yansıyan icrasıdır. Bu üç kavram birlikte düşünüldüğünde Türk edebiyatında estetik ve kültürel ifade vasıtası olduğu daha belirgin biçimde ortaya çıkar.
Göktürk Yazıtları’ndan Dede Korkut anlatılarına, divan nesrinden halk hikâyelerine, nutuktan mektuplardan modern denemelere kadar uzanan geniş bir gelenek, sözün nasıl kurulacağı, nasıl güzelleştirileceği ve nasıl etkili kılınacağı üzerine şekillenmiştir. Türk edebiyatının anlatı geleneği ile söz söyleme geleneği bu noktada birleşmektedir. Anlatı, olayları ve düşünceleri kurgu içinde aktarırken; hitabet ve belagat aynı düşüncelerin dinleyici veya okuyucu üzerindeki tesirini güçlendirir.
Kurultay, her ne kadar Mustafa Kemal Atatürk’ün Nutuk’undan ilham almış olsa da disiplinler arası bir platformda söylev türünün Türk edebiyatındaki tarihsel gelişimini ve hitabet geleneği içindeki yerini de tartışacaktır. Türk edebiyatında söylev geleneği, millete seslenme, öğüt verme, uyarma ve ortak bir değerler dünyası oluşturma işleviyle dikkat çeker. Bu gelenek, sözlü kültürden yazılı kültüre uzanan geniş bir çizgide gelişmiştir. Dolayısıyla nutuk hem hitabet sanatının hem de edebî anlatımın kesişim noktasında yer alan; dil, düşünce, duygu ve toplumsal sorumluluğu bir araya getiren önemli bir edebî türdür.
Kurultay’ın ana konusu bu bütüncül bakışı yansıtmayı amaç edinmiştir. Hitabetten Anlatıya Türk Edebiyatı ana konusu belagati, fesahati, hitabeti, nutku, söz sanatlarını ve anlatı türlerini aynı bilimsel çerçevede buluşturabilecek genişliktedir. Böyle bir yaklaşım, klasik belagat geleneğinden çağdaş söylem çözümlemelerine, sözlü kültürden dijital anlatılara kadar uzanan bütün araştırmaları ortak bir kavramsal zeminde değerlendirme imkânı sunacaktır.
Elginkan Vakfı 8. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı Konu Başlıkları
Kurultayda ele alınması düşünülen konu başlıkları şöyle sıralanabilir:
I. Nutuk'un Türk edebiyatındaki söylev/hitabet geleneği içindeki yerinin belirlenmesi; Atatürk'ün Nutuk'taki anlatım biçimini, hitap tarzını, deyim ve özlü sözleri, ikna gücünü ve Gençliğe Hitabe ile geleceğe yönelen söylemin ve eserin edebî değerinin ortaya konulması,
II. 1927'den 2027'ye Nutuk'un alımlanma tarihi, dönemlere göre okuma biçimlerinin tartışılması,
III. Nutuk’ta kullanılan belge niteliğindeki telgraf metinleri, kongre tutanakları, Heyet-i Temsiliye kararları, Halk Fırkası Grubu toplantı tutanakları, TBMM açık ve gizli celse zabıtları, Amasya Tamimi kararları; konferans ve görüşme metinleri; Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kuruluş tüzüğü ile mektuplar, raporlar ve bildiriler gibi farklı nitelikte belgeler ile Hakimiyet-i Milliye, Cumhuriyet, Akşam, İkdam, İrade-i Milliye, Neogolos, İstanbul, Bosphore, Tasvir-i Efkâr, Ferda, Yeni Dünya, Tercüman-ı Hakikat, Pontus, Vatan, Tevhid, Tanin, Tok Söz, Tevhid-i Efkâr, Son Telgraf gibi gazetelerin incelenmesi,
IV. Nutuk’un yanı sıra Atatürk’ün söylev ve demeçlerinin 1930’lardaki örneklerinin söylem açısından incelenmesi,
V. Türsel gelişim çizgisi içinde söylevin tarihsel gelişimi:
1. Sözlü Gelenek ve Yazıtlar Çağı
a) Destanlarda (Dede Korkut, Manas, Oğuz Kağan) topluluk önünde söz söyleme sahneleri, "öğüt", "alkış-kargış" formüllerinin tartışılması
b) Kam/ozan geleneğinde sözün otorite kurma işlevi
c) Göktürk Kağanlığı Yazıtlarında hitabet
2. İslami Dönem — Divan ve Tekke Edebiyatı
a) Hutbe geleneğinin edebiyata etkisi
b) Nasihatname ve siyasetname türlerinde hükümdara/topluma seslenme
c) Naat, methiye gibi türlerde hitap unsuru
3. Tanzimat Dönemi — Modern Hitabetin Doğuşu
a) Basın ve meclisin ortaya çıkışıyla birlikte "kürsü" kavramının edebiyata girişi
b) Namık Kemal'in vatan, hürriyet söylemi taşıyan yazıları — yazılı metnin hitabet gücü kazanması
c) Şinasi, Ali Suavi gibi isimlerde Batılı retorik geleneğinin (özellikle Fransız hitabet sanatının) etkisi
4. II. Meşrutiyet Dönemi — Kürsü ve Meclis Edebiyatı
5. Millî Mücadele Dönemi — Söylevin Doruk Noktası
a) Kongre konuşmaları (Erzurum, Sivas) bir tür olarak siyasi söylevin en yoğun üretildiği dönem
b) Atatürk'ün söylevleri (Nutuk, Gençliğe Hitabe, çeşitli meclis konuşmaları) ve bu türün zirve metinleri
c) Halide Edip, Hamdullah Suphi vb. isimlerin dönemin hitabet kültürüne katkısı
6. Erken Cumhuriyet Dönemi — Kurumsallaşma
a) Dil Devrimi sonrası söylev dilinin dönüşümü
b) Okul kitaplarında ve müfredatta söylevin "öğretilecek bir tür" haline gelmesi
7. Cumhuriyet Sonrası Edebiyatta İzler
VI. Edebî tür olarak söylev başlığı altında; söylevin bir edebî tür olarak tanımı ve sınırlarının çizilmesi, yazılı-sözlü tür sınıflandırmalarındaki (epik-lirik-dramatik) yeri, klasik retorik şemasının (giriş-sunuş-ikna-kapanış) Türk söylev geleneğindeki izleri, hatip kimliği ve anlatıcı-dinleyici ilişkisi, söylevde zaman kurgusu ve anlatıbilimsel (narratolojik) özellikleri, siyasi-dinî-törensel gibi alt tür ayrımları, söylevin roman, tiyatro, şiir ve deneme gibi diğer edebî türlerle etkileşimi ve melezleşmesi, Batı ve Doğu edebiyatlarındaki hitabet gelenekleriyle karşılaştırmalı okunması,
VII. Söylevde sözlü-yazılı gerilim ve prozodik yapının, Türkçe söylev geleneğinde retorik stratejilerin (tekrar, antitez, anafora) incelenmesi ayrıca Nutuk'tan Cumhuriyet sonrasına Dil Devrimi'nin söylev diline yansıyan özelliklerin incelenmesi, söz edimleri kuramı açısından söylevin performatif boyutunun değerlendirilmesi.
Kurultay'a Katılım
Katılımcıların yukarıda belirtilen konular ve alt başlıklar çerçevesinde sunacakları bildirilerden oluşacaktır.
Kurultay'a ortak bildiri kabul edilmemektedir.
Kurultay'a başvurabilmek için
- On iki sözcüğü geçmeyen ve bildiri konusunu belirten 12 punto kalın büyük harflerle yazılmış başlığın,
- 11 punto büyüklüğünde, tek satır aralığında yazılmış en az 300 sözcükten oluşan özetin,
- Bildiri konusunu en iyi belirten beş anahtar sözcüğün,
- https://elginkanvakfikurultayi.org/bildiri-yazilisinda-uyulacak-kurallar ağ sayfasındaki kaynakça kurallarına göre düzenlenecek muhtemel kaynakçanın
Word dosyası olarak e-posta ekinde 16 Ekim 2026 Cuma günü mesai bitimine kadar bilgi@elginkanvakfi.org.tr adresine gönderilmesi gerekmektedir.
Bilim kurulumuzca kabul edilen ve Kurultay’da sunulan bildiriler Elginkan Vakfı Sekizinci Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı Bildiriler Kitabı’nda yayımlanacak ve kitap bildiri sahiplerine ücretsiz olarak gönderilecektir.
Yukarıda konusu, kapsamı, alt başlıkları ve kuralları belirtilen Elginkan Vakfı VII. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı'na değerli katılımcılarımızın bilimsel bildirileriyle katılmalarını bekliyoruz.
VIII. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı'nda görüşmek dileğiyle…
Düzenleme Kurulu
(Soyadına Göre Alfabetik Sırayla)Prof. Dr. Şükrü Halûk AKALIN
Hacettepe ÜniversitesiProf. Dr. H. Dilek BATİSLAM
Çukurova ÜniversitesiProf. Dr. S. Dilek YALÇIN ÇELİK
Hacettepe ÜniversitesiAli ERKÖSE
Elginkan VakfıDoğan HIZLAN
Hürriyet GazetesiProf. Dr. Emine GÜRSOY NASKALİ
Marmara ÜniversitesiFiliz OKUMUŞ
Elginkan VakfıProf. Dr. Kâzım YETİŞ
İstanbul Aydın ÜniversitesiProf. Dr. Gülden SAĞOL YÜKSEKKAYA
Marmara ÜniversitesiUluslararası Danışma Kurulu
(Soyadına Göre Alfabetik Sırayla)Prof. Dr. Şükrü Halûk AKALIN
TürkiyeProf. Dr. H. Dilek BATİSLAM
TürkiyeProf. Dr. S. Dilek YALÇIN ÇELİK
TürkiyeProf. Dr. İsa HABİBBEYLİ
AzerbaycanDoğan HIZLAN
TürkiyeProf. Dr. Timur KOCAOĞLU
ÖzbekistanProf. Dr. Lindita XHANARİ LATİFİ
ArnavutlukProf. Dr. Emine GÜRSOY NASKALİ
TürkiyeProf. Dr. Elena OGANOVA
Rusya FederasyonuProf. Dr. Aynur TEMİRHANOV
TataristanProf. Dr. Kâzım YETİŞ
TürkiyeProf. Dr. Güllü YOLOĞLU
AzerbaycanProf. Dr. Gülden SAĞOL YÜKSEKKAYA
Türkiye